Η Υπηρεσία αποτελεί την Περιφερειακή Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού η οποία είναι επιφορτισμένη με την καταγραφή, μελέτη, τεκμηρίωση, προστασία και εν γένει ανάδειξη της νεώτερης πολιτιστικής κληρονομιάς στα γεωγραφικά όρια της Περιφέρειας Κρήτης (περιφερειακές ενότητες Χανίων, Ρεθύμνης, Ηρακλείου, Λασιθίου) με έδρα το Ηράκλειο. Συγκροτήθηκε το 1980 ως «7η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων» σε εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος 941/15.10.1977 (ΦΕΚ 320/Α/17.10.1977). Η υπόστασή της σήμερα καθορίζεται με το Προεδρικό Διάταγμα 4/19.01.2018 (ΦΕΚ 7/Α/22.01.2018) βάσει του οποίου λειτουργεί σε επίπεδο Διεύθυνσης με τέσσερα αυτοτελή τμήματα, και κύριο νομοθετικό εργαλείο το Ν. 3028/2002 (ΦΕΚ153/Α/28.06.2002) «Περί προστασίας των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς».

Οι επιχειρησιακοί στόχοι της Υπηρεσίας είναι:

• ο συντονισμός, η εποπτεία, και η εναρμόνιση έργων και δραστηριοτήτων για τα μεταγενέστερα του 1830  μνημεία και ιστορικούς τόπους,  τα  κινητά πολιτιστικά  αγαθά, ο σχεδιασμός και η εκτέλεση εργασιών συντήρησης, αποκατάστασης, αναστήλωσης και διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου σε προστατευόμενα μνημεία όλων των περιόδων, μουσεία και πολιτιστικά κτήρια.

• ο σχεδιασμός και  η οργάνωση προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων για την προβολή της δράσης της, αναφορικά με την προστασία και ανάδειξη της νεώτερης πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στην Περιφέρεια της Κρήτης.

•  η κατάρτιση και η συνεχής επαναξιολόγηση του ετήσιου επιχειρησιακού σχεδίου προστασίας, αποκατάστασης, αναστήλωσης, συντήρησης και ανάδειξης νεώτερων μνημείων και έργων τέχνης, καθώς και η σύνταξη προτάσεων για την ένταξή τους σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.